ABD ve İran Cenevre’de yeniden masada: Nükleer görüşmelerde kritik üçüncü tur

Umman Dışişleri Bakanı Badr Albusaidi, uzun süredir düşman olan İran ve ABD arasında artan askeri çatışma riskine ilişkin endişelerin gölgesinde, iki ülkenin üçüncü tur nükleer görüşmelerini Perşembe günü İsviçre’nin Cenevre kentinde gerçekleştireceğini duyurdu.

Washington ile Tahran arasındaki dolaylı temaslarda arabuluculuk yapan Albusaidi, görüşmelerin bir anlaşmayla sonuçlanması için “olumlu bir çaba” gösterileceğini ifade etti. ABD’nin Orta Doğu’daki askeri varlığını artırdığı bir dönemde yapılacak müzakereler, bölgesel gerilimin seyrine ilişkin kritik bir eşik olarak değerlendiriliyor.

ABD Başkanı Donald Trump, Perşembe günü yaptığı açıklamada, İran’ın nükleer programı konusunda bir anlaşmaya varılamaması hâlinde “gerçekten kötü şeyler” yaşanabileceği uyarısında bulundu. Washington yönetimi, Tahran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini nükleer silaha giden bir yol olarak görüyor.

İran tarafı ise ekonomik yaptırımların kaldırılması ve “barışçıl nükleer zenginleştirme” hakkının tanınması şartıyla yeni tavizler sunmaya hazır olduğunu belirtiyor. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkian, Pazar günü X platformunda yaptığı paylaşımda son müzakerelerin “cesaret verici sinyaller” verdiğini ifade ederek temkinli bir iyimserlik dile getirdi.

Trump: ‘Neden teslim olmadıklarını merak ediyorum’

ABD’nin nükleer müzakerelerden sorumlu özel temsilcisi Steve Witkoff, Trump’ın İran’ın neden henüz “teslim olmadığını” ve nükleer programını kısıtlamayı kabul etmediğini sorguladığını söyledi. Witkoff, Fox News’te yayınlanan My View with Lara Trump programında, İran üzerindeki askeri ve ekonomik baskıya rağmen Tahran’ın geri adım atmamasının Washington’da soru işaretleri yarattığını belirtti.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Araqchi ise X üzerinden yaptığı paylaşımda bu söylemlere sert yanıt vererek, “Neden teslim olmadığımızı merak ediyor musunuz? Çünkü biz İranlıyız” ifadelerini kullandı. Araqchi, diplomatik bir çözümün hâlâ mümkün olduğunu da vurguladı.

İran, nükleer silah arayışında olduğu iddialarını reddederken, geçtiğimiz yıl yapılan dolaylı görüşmelerde ABD’nin İran’dan kendi topraklarında uranyum zenginleştirmeden vazgeçmesini istemesi nedeniyle anlaşma sağlanamamıştı.

ABD, Haziran ayında İsrail’le birlikte İran’ın nükleer tesislerine yönelik saldırılara katılmış, Trump bu tesislerin “yok edildiğini” söylemişti. Ancak Washington, İran’ın daha önce zenginleştirilmiş uranyum stoklarını teslim etmesini talep ediyor.

Tahran, yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumunun bir kısmını yurt dışına göndermeyi ve kalanını seyreltmeyi içeren yeni tavizleri değerlendiriyor. Buna karşın ABD’nin, görüşmeleri İran’ın füze programı ve bölgedeki silahlı gruplara verdiği desteği de kapsayacak şekilde genişletme çabaları Tahran tarafından reddediliyor.