AB'de tartışmalı geri dönüş merkezleri yasalaşıyor

Avrupa Parlamentosu (AP) ve Avrupa Birliği (AB) Konseyi, Avrupa ülkelerinde bulunan ancak sığınma başvuruları reddedilen kişilerin üçüncü ülkelere geri gönderilmesini kolaylaştıran ve geri dönüş merkezleri anlaşmaları yasallaştıran düzenlemede anlaşmaya varıldığını duyurdu.

AP'den yapılan açıklamada, AP ve AB Konseyi temsilcilerinin, üçüncü ülkelerle yapılacak tartışmalı geri dönüş merkezi anlaşmalarına yasal zemin sağlayan düzenleme üzerinde uzlaşıya vardığı bildirildi.

Açıklamada, anlaşmanın herhangi bir üye ülke tarafından verilen geri gönderme kararının ardından kişinin "derhal veya belirli süre" içinde o ülkeyi terk etme yükümlülüğünü içerdiği kaydedildi.

Geri dönüş merkezi anlaşmalarının yalnızca insan hakları, uluslararası hukuk ve "geri göndermeme ilkesini" destekleyen ülkelerle yapılabileceği ve refakatsiz çocukların bu anlaşma kapsamına dahil edilmeyeceği belirtilen açıklamada, üye ülkelerin, anlaşmalar yürürlüğe girmeden önce AB Komisyonu ve diğer üye ülkeleri bilgilendirmek zorunda olacağı aktarıldı.

Açıklamada, geri gönderme kararlarının Schengen Bilgi Sistemi veri tabanı aracılığıyla Schengen ülkelerinde erişebilir hale geleceği kaydedilerek üye ülkelerin göçmenler hakkında ortak "Avrupa geri gönderme kararını" uygulayabileceği ya da yeni geri gönderme kararı alabileceği ifade edildi.

AB KOMİSYONU ANLAŞMADAN MEMNUN

AB Komisyonu'ndan konuya ilişkin yapılan açıklamada, anlaşmanın memnuniyetle karşılandığı belirtilerek AB genelinde "daha hızlı, basit, etkili prosedürlerle" geri dönüşlerin "daha verimli" hale geleceği ifade edildi.

Açıklamada ifadelerine yer verilen AB Komisyonunun İçişleri ve Göçten Sorumlu Üyesi Magnus Brunner, "Yeni kurallarla, AB'ye kimin girebileceği, kimin kalabileceği ve kimin ayrılması gerektiği konusunda daha fazla kontrolümüz var." değerlendirmesini yaptı.

Anlaşmanın yürürlüğe girmesi için AB Konseyi ve AP'nin nihai onayı gerekiyor. Bunun ardından düzenleme, AB Resmi Gazetesi'nde yayınlandıktan sonra yürürlüğe girecek.

AB ülkeleri, 8 Aralık 2025'te sığınma başvurusu reddedilen göçmenlerin üçüncü ülkelere geri gönderilmesini kolaylaştıracak düzenleme konusunda anlaşmaya varmıştı.

AP Genel Kurulu da 26 Mart'ta, düzenleme hakkında AB Konseyi'yle müzakerelere başlamayı kabul etmişti.

TARTIŞMALI MERKEZLER

İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ile Arnavutluk Başbakanı Edi Rama'nın 6 Kasım 2023'te Roma'da imzaladıkları anlaşma, İtalyan güvenlik güçleri tarafından Akdeniz'de kurtarılan reşit ve sağlıklı erkek sığınmacıların, Arnavutluk'a nakledilmesini ve iltica taleplerinin inceleneceği süre boyunca burada kalmalarını öngörüyor.

Söz konusu anlaşma, bir AB ülkesinin, kendisine gelen düzensiz göçmenleri Birlik üyesi olmayan başka ülke toprağına göndermesini düzenleyen ilk anlaşma özelliğini taşıyor.

Anlaşma çerçevesinde İtalya tarafından Arnavutluk'un kuzeybatısındaki Şingin Limanı'nda ilk kabul merkezi ve Gjader bölgesinde ise sonraki prosedürler için tesis ve geri gönderme merkezi kurulmuştu.

Arnavutluk'taki bu merkezlere 16 Ekim 2024'te, 8 Kasım 2024'te ve 26 Ocak'ta Akdeniz'de kurtarılan üç farklı göçmen grubu taşınmış ancak her üç gruptaki göçmenler, Roma Mahkemesinin farklı gerekçeli kararları sebebiyle İtalya'ya geri götürülmüştü. Bu konu, İtalyan mahkemelerince, Avrupa Adalet Divanı'na da sevk edilmişti. Bu durum sebebiyle söz konusu merkezler tam manasıyla faaliyete geçememişti.

Meloni hükümetinin, düzensiz göçe karşı "caydırıcı unsur" olarak sunduğu Arnavutluk'taki göçmen merkezleri, muhalefet ve sivil toplum kuruluşları tarafından "İtalya'nın parasının sokağa atıldığı" gerekçesiyle zaman zaman eleştiri konusu oluyor.